Osteoartrit Nedenleri Hakkında

0
Osteoartrit Nedenleri Hakkında
Osteoartrit Nedenleri Hakkında

Romatoid artritten bile daha yaygın bir hastalık olan osteoartrit İngiltere’de yetişkinlerin yüzde 2,5’ğunu etkile­mektedir. Fakat romatoit artritle karşılaştırıldığında bu deje­nerasyon yapıcı eklem hastalığı daha basit ve açıktır.

Hasara neden olan iltihap değil, ya aşırı kullanım ve zorlama, ya da, yaşlanma sürecinden kaynaklanan aşınıp yıpranmadır. Fakat uzun yıllar süren araştırmalardan sonra bile bazı insanların neden diğerlerinden daha fazla bu has­talığa yakalanma eğlimi taşıdıklarını henüz kimse tam ola­rak bilmiyor.

Hastalığın yalnızca orta yaşlı kadınlarda elleri etkileyen tipi gibi bazı tiplerinin aile içinde kuşaktan kuşağa geçtiğinin bilinmesine rağmen, osteoartritte bir kalıtsal faktörün oldu­ğuna inanılmaktadır. Ayrıca osteoartritin bir incinme, ya da, başka cinsten bir eklem hastalığı tarafından hasara uğratı­lan bir eklemde ortaya çıkabildiğine de inanılmaktadır.

Yaşlanma sürecinin kendisi hakkında pek çok araştırma yapılmıştır ve neden ve nasıl yaşlandığımız hakkında bir takım teoriler ortaya çıkmıştır. Biyolog Dr. Alex Comfort ‘programlanmış yaşlanma’ adlı bir teori ileri sürmüştür. Bu teoriye göre insanlar hayvanlar gibi üreyebilen yaratıklar olmaya programlanmıştır ve üreme yetenekleri yok olmaya yüz tuttuğunda vücutları yaşlanır ve ölür. Diğerleriyse yaş­lanmanın, bağışıklık sisteminde önemli rol oynayan ve yaş­lanmayla birlikte küçülmeye başlayan ilk organ olan timüs bezi tarafından kontrol edildiğine inanmaktadırlar.

Kemikler ve eklemlerin yaşın ilerlemesiyle birlikte yıpran­maları daha muhtemel görünüyor. Ama yine de şu gülünç öykü hâlâ hatırlanır: Doksan yaşında bir adam ağrıyan dizi için doktora gider. Doktor onu ‘Bu yaşta ne olmasını umu­yorsun?’ diyerek başında savmak isteyince adam da ona çıkışır: ‘İyi de, diğer dizim de aynı yaşta ve sapasağlam!’
Bununla birlikte osteoartrit, otuz yaşında da başlaya­bilmesine rağmen en çok ellisini aşmış kimselerde yaygın olduğu için bir yaşlılık hastalığı olarak görülür. Daha genç insanlarda bir eklem zedelenmesinden veya, spor ve dans­ta olduğu gibi belirli eklemlerin zorlanmasından sonra veya, ağır şeylerin kaldırılması ve belirli bir eklemin sürekli aynı hareketi tekrar etmesini içeren mesleklerin sonucu olarak ortaya çıkar.

Romatolog Profesör Malcolm Jayson ve Dr. Allan Dixon, Romatizma ve Artrit adlı kitaplarında osteoartritin diğer bir muhtemel nedeni olarak ‘hızlanmış bozulma’yı gösteriyor­lar. Bu uzmanlar bir eklemdeki aşınıp yıpranmanın, çoğun­lukla kalça ekleminde olduğu gibi eklemin iki bölümünün birbirine tam olarak oturmadığı taktirde oluşabileceğini be­lirtiyorlar. Onlara göre, bozuk yapılı eklemler bazı ailelerde kalıtsal olabiliyor.

Kireç tuzlarının kıkırdakta depolanması gibi kimyasal ve biyolojik değişimler de eklemde bozulmaya neden olabilir. Bu durum iltihaplanmaya, kemik yüzeylerinde hasara ve sinovya sıvısının yağlama özelliğinin bozulmasına yol aça­bilir. Eklem iyileşse bile sonradan bozulması ihtimali vardır.

Etkileri

Bir eklem bozulmaya, ya da, dejenerasyona uğramaya baş­ladığında, eğer ağrı varsa, bu çok hafif olur. Başlıca belirti­ler yıllarca bile sürebilen bir zaman dilimi içinde kademeli olarak ortaya çıkan ağrı ve tutulmadır. Eklemde iltihap­lanma olmadığı için kişi kendisini çok iyi hisseder. Her de­fasında bir eklem etkilenir, ama buna rağmen ağırlık ta­şıyan eklemler olan her iki kalça, ya da, diz ekleminin aynı anda bozulmaya başlaması da mümkündür. Eklem günün sonunda hareket ettirildiğinde genellikle ağrı artar.

Eklemin ilk önce etkilenen bölümü kemik uçlarını kap­layan kıkırdaktır. Aşınıp pürüzlü hale gelir ve sonunda ta­mamen eriyebilir. Kemik, koruyucu kıkırdağı yenilemeye uğ­raşır, fakat tek yapabildiği yüzeyi düzleşirken kenarının çev­resinde osteophytes denilen minik kemik çıkıntıları üret­mek olur {bkz. şekil 6). Eklem oynadıkça kemiklerin yüzey­leri birbirlerini aşındırmaya başlar ve osteophytes sinovya zarını tahriş ederek iltihaplanmasına neden olur. Eklem, ağ­rı ve tutulmanın yanı sıra şişer ve ateşlenir.

En sık olarak osteoartrite tutulan eklemler ağırlık taşı­yanlardır: Kalça, diz ve ayak; özellikle de ayak başparmağı eklemleri. Ayak bileği ekleminin bu hastalığa en ender tu­tulan eklem olmasıysa tuhaftır. Karmaşık diz eklemiyse osetoartrite en açık eklemdir.

Osteoartrite eğilimli olan ağırlık taşımayan eklemlerse köprücük kemiğiyle kürek kemiği arasındaki omuz eklemleri ve kulağın ön tarafındaki çene eklemidir. Eller – özellikle kadınların elleri – sık olarak etkilenir ve parmak eklemlerinin çevresinde (Heberden Yumruları adı verilen) küçük kemik yumruları oluşur. Bu yumrular genellikle ağrı yapmaz, fakat belirgin bir deformasyondur. Eğer başparmağın dip tarafın­daki eklem etkilenirse, elin her hareketiyle ilgili olduğundan bu durum çok sıkıntı vericidir.

Osteoartrit aşırı ağrı ve tutulma nedeniyle eklemin büyük bir güçlükle oynatılabildiği, ya da, zayıflayan bağlardan do­layı sağlamlığını yitirdiği bir noktaya ulaştığı taktirde, cerrahi müdahaleyle yapay eklem takılması düşünülmelidir.

Yapay kalça eklemlerinin gelişmesi son zamanlardaki en büyük tıbbi ilerlemelerdendir. Diz eklemi takılmasıysa daha da popüler ve başarılıdır. Sürekli olan ağrı neredeyse muci­zevi bir şekilde diner ve hasta iki üç gün içinde ayağa kalkıp eklemlerini oynatabilir ve iki üç hafta içinde de yürümeye başlar.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here